GALATA KULESİ
İstanbul’da Galata semtinde bulunan
târihî kule. İlk Galata kulesi, Bizans imparatoru altıncı Kantakuzen zamanında
Anastase Dikaros adında bir mîmâr tarafından yapılmıştır. Kule inşâatına 1348’de
başlanıp bir senede tamamlandığı, 1444’de Cenevizliler tarafından yükseltildiği
rivayet edilmektedir. Bir çok tamir ve düzenleme ile İstanbul’un fethine kadar
ayakta duran kulenin temelden Türk eseri olduğu yolunda rivayetler de vardır.
Bâyezîd’in yaptırdığı Boğaz Kesen Hisarı ile karıştırıldığı zannedilmektedir.
Evliyâ Çelebi, kulenin 118 mîmâr arşını yüksekliğinde bulunduğunu, üstünün
kurşunla kaplı olduğunu, dürbünle bakılırsa kuleden Bursa imârethânelerinin
görülebileceğini yazar ve; “Kulenin içi on tabaka hâlinde zindandûr ki şimdi
Osmanlı gemi malzemelerine mahzen olmuştur” der.
Yuvarlak bir plân üzerine yapılan
kule, eski devir burçlarında olduğu gibi, tahtalarla katlandırılıp, üstü de
ahşap usûlü ile örtülmüştü. Bundan dolayı yangınlarda bütün katlar külahıyla
birlikte yanar, yalnız taşdan kısmın içi, yenmiş arı kovanı gibi kalırdı.
Muntazam kesme taşlarla yapılan kuleye, yer yer ilâveler yapılmıştır.
Kule 1582’de rasathâne yapılmak
üzere tâdil edilmiştir. 1794’de çıkan yangında tamamen yanması üzerine, 1795’de
sultan üçüncü Selîm Han tarafından tamir ettirilmişse de bir yangın daha
geçirmiştir. İkinci Mahmûd Han zamanında tekrar tamir ettirilmiştir. Nihayet
1875’de tamir gören kule, sonunda bugünkü şeklini almıştır. 156 yıl önceki
resimlerde, dört tarafından çıkıntılı köşkler olduğu ve sivri bir külahının
bulunduğu görülmektedir.
Galata kulesi, değişik zamanlarda şu
hizmetlerde kullanılmıştır:
1- Bizanslılar zamanında deniz
malzemeleri deposu olarak kullanıldı.
2- İstanbul’un fethinden sonra
gözetleme kulesi olarak kullanıldı. İstanbul payitaht olduktan sonra da növbet
kulesi yapıldı ve beş vakit, Çalıcı Mehter tarafından Osmanlı növbeti (mehter)
çalındı.
3- Kanunî Sultan Süleymân devrinde
zindan hâline konuldu.
4- Başbakanlık arşivinde bulunan
vesikalara göre, burası bir ara çalıcı mehter koğuşu hâline getirilmişti. Daha
sonra yangın ihbarı için kullanıldı.
5 - Dördüncü Murâd zamanında
donanmaya âid malzeme deposu hâline getirildi.
6 - Birinci Dünyâ harbinden sonra
buraya, deniz vâsıtalarına işaret vermek için bir askerî müfreze yerleştirildi.
Yakın târihe kadar husûsî
bayraklarla yangın ihbar vazifesi yapan kule, daha sonra turizm te’sisi hâline
getirilmiştir.
¾¾¾¾¾¾¾¾¾¾¾¾¾¾¾¾¾¾¾¾¾¾¾
1) Hayat Târih Mecmuası (Sene 1971, sayı 9,
cild-4, sh. 40)
2) Rehber Ansiklopedisi; cild-6, sh.
110
3) Seyahatname (Evliya
Çelebi)
Yorumlar
Yorum Gönder