ÇIRAĞAN SARAYI
Osmanlı pâdişâhlarından Abdülazîz
Han’ın, İstanbul’da Beşiktaş ile Ortakoy arasındaki kıyıda yaptırdığı büyük
saray. Bugün sâdece dış duvarları ayakta kalan sarayın yerinde Sadrâzam
Nevşehirli Dâmâd İbrâhim Paşa’nın zevcesi Fatma Sultan’ın ahşap sarayı vardı.
Lâle devrinde (1718-1730) mum ve kandil ışığı ile aydınlatıldığı için bu semte
Çırağan adı verildi. Saray, sonraları pâdişâhların yazlık ve ecnebi sefirlerle
siyâsî görüşmelerin yeri olarak hizmet gördü. Sultan birinci Mahmûd, sultan
üçüncü Selîm Han ve sultan İkinci Mahmûd Han zamanlarında tamir gördü ve
çevresindeki mescid, mekteb ve binalarla genişletildi. Bugünkü Yıldız parkı,
sarayın bahçesini teşkil ediyordu.
Sultan Abdülmecîd Han, 1859
târihinde bir saray yaptırmak gayesiyle bu sarayı yıktırdı. Yeni sarayın plân ve
projeleri mîmâr Balyan tarafından hazırlandı. Sarayın inşâatı başlamak üzere
iken, sultan Abdülmecîd Han vefât etti. Yerine geçen kardeşi sultan Abdülazîz
Han, 1863 târihinde mîmâr Serkis Bey’e yeni sarayın inşâsını emretti. Kıyı
boyunca
Saray; san’at ile kullanılan
malzemenin zenginliği ve çeşitliliği, iç süslemelerinin ihtişamı, mobilyaların
fevkalâdeliği ve muhteşem saltanat kapısıyla, daha önce yapılmış Osmanlı
saraylarından üstün olmuş, bir bakıma Avrupa saraylarını da geride bırakmıştır.
Sultan beşinci Murâd Han 1876’da
tahttan indirilince arzusu üzerine Çırağan Sarayı kendisine ve ailesine
ikâmetgâh olarak verildi.
1878 târihinde Çırağan Sarayı, Ali
Süâvî’nin tertip ettiği baskın sebebiyle târihe Çırağan vak’ası adıyla geçti
(Bkz. Çırağan Vak’ası).
Saray, İkinci Meşrûtiyette, sultan
Reşâd Han’ın rızâ göstermemesine rağmen, 1909 târihinden başlayarak Meclis-i
meb’ûsân’a tahsis edildi. Yıldız sarayından getirilen bir takım değerli eşyalar
da buraya yerleştirildi. 19 Ocak 1910 târihinde çıkan bir yangın neticesinde
saray tamamen yandı.
¾¾¾¾¾¾¾¾¾¾¾¾¾¾¾¾¾¾¾¾¾¾¾
1) Osmanlı târih Deyimleri; cild-1, sh.
375
2) Rehber Ansiklopedisi; cild-3, sh.
337
3) Büyük Türkiye Târihi; cild-8. sh.
273
4) Seyahatname (E. Çelebi); cild-1, sh.
448
5) Târih-i Lütfî; cild-8, sh.
20
6) Târih-i Atâ; cild-3, sh.
230
7) İstanbul ve Boğaziçi (M. Ziyâ,
İstanbul-1928)
Yorumlar
Yorum Gönder