ALTUNCUZÂDE
ALTUNCUZÂDE
Fâtih Sultan Mehmed Han devri
hekimlerinden. İsmi, Şeyh Sâlih’dir. Doğum ve vefât târihleri belli değildir.
Hayâtı hakkında fazla bilgi yoktur. Tıb ve botanik ilimlerinde mütehassıs olup,
faziletli, sâlih, dînin emir ve yasaklarına tam uyan, haram ve şüphelilerden
sakınan bir zât idi. Çok Kur’ân-ı kerîm okurdu, ilmi, irfânı ve faziletleri
sebebiyle Fâtih Sultan Mehmed Han’ın ikrâm ve iltifatına kavuştu.
Bevliye uzmanı olan Altuncuzâde
sonda yapmış ve sondanın ucunu gittikçe kalınlaştırmak suretiyle hastanın idrar
yollarındaki iltihabı boşaltmaya muvaffak olmuş, böylece Türk tıb târihinde
haklı bir ün kazanmıştır. Taşköprüzâde (1495-1561) Şakâyık-ı
Nu’mâniyye’sinde bu hususta şunları nakleder: “Hocalarımdan birisinin
idrar yolunda bir et parçası meydana gelip idrarını yapamadığından çok ızdırab
çekiyordu. Bu hususta müracaat ettiği hekimler, tenasül uzvunun kesilmesini
söylediler. Bunun üzerine Altuncuzâde’ye gidip, durumu anlattı. Altuncuzâde
birbirinden farklı özel yapılmış iğnelerden önce incesini, sonra kalınını o
zâtın mesanesine batırıp çıkardı, Buna bir gün bir gece devam edip, et
parçasının delinmesini sağladı ve idrar yolunu açtı. Böylece o zâtın rahata
kavuşmasına vesile oldu.”
Sondanın kullanılması bundan daha
eskidir. Altuncuzâde, eski bilgilere dayanarak hastalığın özelliğine göre sonda
yapmıştır. Otlardan ilâç yapmada eşsiz maharet sahibidir. Devamlı çalışma
neticesinde ilâç îmâlini ilerletmiştir. Ağır hastaları, ânında fevkalâde ilâç ve
tedâvî usûlleri tatbik ederek, sıhhate kavuşturduğu bilinen Altuncuzâde, Hâssat-ül-kilye
vel-mesâne adlı eserin yazarı hekim Ahî Çelebi’nin hocasıdır.
¾¾¾¾¾¾¾¾¾¾¾¾¾¾¾¾¾¾¾¾¾¾¾
1) Şakâyık-ı Nu’mâniyye Tercümesi; sh.
239
2) Osmanlı Müellifleri; cild-3, sh.
203
3) Osmanlı Târihi (Uzunçarşılı); cild-2, sh.
599
4) Osmanlı Türklerinde İlim (A. Adıvar,
İstanbul-1982); sh. 42
Yorumlar
Yorum Gönder